Upamiętnienie ofiar Marszu Śmierci i Tragedii Górnośląskiej

Aktualności 27 Stycznia 2026

Jak co roku w Czerwionce-Leszczynach upamiętniono rocznicę Marszu Śmierci więźniów obozu Auschwitz oraz Tragedii Górnośląskiej.

Upamiętnienie Marszu Śmierci

27 stycznia to Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu. W ubiegłym tygodniu Burmistrz Gminy i Miasta Czerwionka-Leszczyny Wiesław Janiszewski, Radny Rady Miejskiej Marcin Markiewka, Dyrektor Miejskiego Ośrodka Kultury Mariola Czajkowska, Sołtys Sołectwa Książenice Tomasz Holeczki, Prezes Miejskiego Koła Związku Kombatantów Rzeczpospolitej Polskiej i Byłych Więźniów Politycznych Justyna Palarz, społeczność Szkoły Podstawowej nr 3 oraz 10 Drużyna Harcerska "Śląskie Skauty" złożyli kwiaty pod pomnikiem Ofiar Hitleryzmu w Leszczynach oraz na cmentarzu w Książenicach.

Warto przypomnieć, że w miejscu gdzie dziś znajduje się pomnik Ofiar Hitleryzmu, w pobliżu stacji kolejowej Leszczyny Rzędówka w styczniu 1945 roku zamordowano 288 więźniów, uczestników Marszu Śmierci - morderczej tułaczki dziesiątek tysięcy więźniów obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu, którą zarządzili hitlerowcy. Pochowano ich w zbiorowej mogile przy torach kolejowych. W maju 1958 r. szczątki pomordowanych ekshumowano i przeniesiono na cmentarz centralny w Gliwicach. Pomnik, który upamiętnia pomordowanych odsłonięto w 1966 r.

W sołectwie Książenice na terenie cmentarza parafialnego znajduje się zbiorowy grób 45 więźniów, którzy zginęli w styczniu 1945 roku podczas Marszu Śmierci.

W styczniu 1945 roku przez Książenice maszerowali więźniowie transportowani z obozu w Oświęcimiu. Właśnie tu wielu z nich straciło życie. W obliczu tragicznych wydarzeń miejscowy proboszcz Paweł Ryś pochować pomordowanych na książenickim cmentarzu. Spisano wtedy numery obozowe zmarłych, co pozwoliło w późniejszych latach na zidentyfikowanie ludzi spoczywających w Książenicach. Wielu mieszkańców sołectwa pomagało więźniom, którym udało się uciec z prowadzonego w kierunku Rybnika konwoju. Byli wśród nich Państwo Bronisława i Brunon Jurytkowie, który z narażeniem życia całej rodziny i całego dobytku ukrywali i karmili przez osiem dni czternastu więźniów, którym udało się zbiec. Schowani w należącej do państwa Jurytków stodole, ludzie ci uzyskali od nich prócz schronienia także odzież i pożywienie. Za tak heroiczny czyn rodzinę Jurytko uhonorowano w 1991 roku Medalem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata.

"Dzisiejsze spotkanie jest niezwykle istotnym przypomnieniem historii, której nie wolno nam wymazać z pamięci. Szczególnie cieszy obecność uczniów, bo to na młodych ludziach spoczywa odpowiedzialność za pielęgnowanie pamięci o Marszu Śmierci i Tragedii Górnośląskiej"

- podkreślił Burmistrz Gminy i Miasta Czerwionka-Leszczyny Wiesław Janiszewski.

Z kolei w niedzielę, 25 stycznia, w kościele św. Jerzego w Dębieńsku odbyła się Msza Święta w intencji ofiar Tragedii Górnośląskiej. Uroczystość była okazją do wspólnej modlitwy oraz upamiętnienia tragicznych wydarzeń z 1945 roku.

W tym roku, właśnie 25 stycznia obchodzony był Dzień Pamięci o Tragedii Górnośląskiej 1945 roku. Został on ustanowiony uchwałą Sejmiku Województwa Śląskiego w styczniu 2011 roku i jest obchodzony w województwie śląskim co roku w ostatnią niedzielę stycznia. Regionalny dzień pamięci jest formą uczczenia ofiar powojennych zbrodni Armii Czerwonej i władz komunistycznych - zamordowanych, wywiezionych do ZSRR oraz osadzonych w obozach i więzieniach.

W uroczystej mszy świętej uczestniczyli: Burmistrz Gminy i Miasta Czerwionka-Leszczyny Wiesław Janiszewski, Wicestarosta Powiatu Rybnickiego Marek Profaska, Przewodniczący Rady Powiatu Rybnickiego Cezary Rajca, Zastępca Burmistrza Gminy i Miasta Andrzej Raudner, Sekretarz Gminy i Miasta Czerwionka- Leszczyny Justyna Domżoł, Przewodniczący Zarządu Wspólnoty Śląskiej "Ciosek" Sławomir Nazaruk, Radni Miejscy i Powiatowi, mieszkańcy.